محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
8
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
در خواهد يافت ، كه كتابهاى آنان را ديده وشهرها را گردش كرده وخود أهل دانش وهوش باشد . [ نقشههائى كه من آوردهام با كوشش بسيار ، پس از ديدن چندين نقشه ساختهام : الف ) يكى از آنها نقشهاى چهار گوشه بود ، در خزانهء پادشاه خاوران كه بر روى كاغذ كشيده شده ، ولى من بدان اعتماد نكردم . ب ) ديگرى نيز بر كرباسى چهار گوشه نزد أبو القاسم بن انماطى در نيشابور ديدم . ج ) اما آنچه إبراهيم فارسي كشيده بود از همه به حقيقت نزديكتر مىبود ، هر چند كه آن نيز نادرستىهائى مىداشت . د ) پيرى را نيز در سرخس ديدم كه نقشهاى مفصل از كشورهاى كفر واسلام كشيده جز اندكى همه را نادرست كشيده بود . پرسيدم : آيا بجائى سفر كردهاى ؟ گفت : از سرخس بيرون نشدهام . گفتم : شنيده بودم ، كساني گزارش سرزمينها را از روى شنيدهها نوشته وآشفته كردهاند ، ولى نديده بودم جز تو كسى نقشهء ناديده بكشد ] . تازه من خود را از لغزش وكتابم را از نادرستى مبرّى ، وسالم از زيادى وكمبود نمىشمرم وبهر حال دور از نقص نمىبينم . سپس : گزارشهاى من براي موضوعهائى كه در ديباچه نويد دادهام گوناگون است ودر همهء سرزمينها يكسان نخواهد بود . زيرا كه من آنچه را بدانم خواهم نگاشت ، واين دانش نه به قياس است تا هماهنگ گردد ، بلكه بسايد موضوعهايش را با ديدن وشنيدن فرآهم ساخت .